خانه » اخبار » انسان ۲۵۰ ساله

انسان ۲۵۰ ساله

انسان ۲۵۰ ساله

در تکاپوی این زندگی ماشینی، در گیرو دار روزمرگی ها و با وجود همه ی خستگی های تن و کسالت روح ,کتاب است که گاهی می تواند جان تازه ای در وجود آدمی بدمد. چنانکه مولا(ع) فرمودند:”این دل‌هامانند تن ها خسته می شوند ، برای نشاط آن به سخنان تازه ی حکیمانه روی بیاورید.”(نهج البلاغه -حکمت ۱۹۷).

انسان ۲۵۰ ساله فرصتی است تا از دریچه نگاه تازه و بکر یکی از حکیم ترینان عصرمان به مساله ی امامت نگاه کنیم. اینکه “امامت جامعه ی اسلامی با کیست ؟” و امام چه ویژگی هایی دارد مساله ی مهمی است که در طی ۲۵۰ سال زندگی ائمه ی معصوممان برای مسلمانان روشن نبود و عملا از لحاظ تئوری دچار تحریف بود. در عصر حاضر نیز با آنکه بسیاری به این مساله پرداخته اند یکی از مهمترین ابعاد آن را نادیده گرفته اند. عنصر “مبارزه ی حاد سیاسی” که در سایر مطالعات و پژوهش ها اغلب مورد غفلت قرار گرفته است در این کتاب که مجموعه ای از بیانات امام خامنه ای پیرامون زندگی ائمه- و به طور دقیقتر زندگی سیاسی آنهاست- به عنوان محور کانونی مطرح شده است.

انسان ۲۵۰ ساله که توسط مرکز صهبا گردآوری و تنظیم شده مجموعه ای از مطالب دست نویس و بیانات امام خامنه است که درباره زندگی ائمه ایراد شده است. عنوان کتاب عینا برگرفته از کلام منور ایشان در دومین کنگره جهانی امام رضا (ع)-مردادماه ۶۵- درباره عنصر جهاد و مبارزه سیاسی در زندگی ائمه و طرح عنوان کلیدی “انسان ۲۵۰ ساله ” می باشد و بیانگر نوع نگاه خاص ایشان به زندگی سیاسی-مبارزاتی ائمه است.

سیره اهل‌بیت علیهم‌السلام ازجمله موضوعاتی است که دانشمندان و محققان بسیاری در راه شناخت و شناساندن آن، آثار مکتوب ارزشمندی از خود به یادگار گذاشته‌اند. بعضا هم دریافت‌هایی تازه و بدیع داشته‌اند و از حیث الگو بودن ایشان، قدم در مسیر تحلیل سیره آن بزرگواران گذاشته‌اند. کتاب انسان ۲۵۰ساله نگاهی تحلیلی به سیره ائمه علیهم‌السلام دارد و در پی اثبات ادعایی تازه در مورد زندگی ایشان است.

مقام معظم رهبری معتقدند که زندگی این بزرگواران، علی‌رغم تفاوت ظاهری درمجموع یک حرکت مستمر و طولانی است که از سال دهم، یازدهم هجری شروع می‌شود و دویست‌و‌پنجاه سال ادامه پیدا می‌کند و به سال دویست‌وشصت ـ آغاز غیبت صغری ـ خاتمه پیدا می‌کند. هدفِ همه ایشان یک هدفِ بوده، یک هدفِ سیاسی و آن عبارت است از برقراری حکومت اسلامی یا به تعبیر ایشان حکومت علوی. رهبر معظم انقلاب از همان سال‌های پنجاه شمسی تا به اکنون، هرجا سخنی درباره اهل‌بیت داشته‌اند، عموما با این دید به زندگی ایشان نگاه کرده‌اند.

در کتاب حاضر، بیانات معظم‌له درباره سیره سیاسی‌ـ‌مبارزاتی ائمه علیهم‌السلام بصورت موضوعی در کنار هم آمده است. فصل‌ها عموما دارای سخنرانی‌های محوری هستند که با کمک بخش‌هایی از دیگر بیانات، کامل شده‌اند. کتاب مشتمل بر هفده فصل است. پیامبر اعظم، امامت، امیرالمؤمنین، حضرت فاطمـ÷الزهرا، امام حسن، امام حسین، حرکت زینب کبری و سفیران کربلا، شرایط اجتماعی و سیاسی پس از حادثه کربلا، امام سجاد، امام باقر، اواخر حکومت بنی‌امیه و امامت امام صادق، امام صادق، تشکیلات پنهان، امام کاظم، امام رضا، امام جواد، امام هادی و امام عسکری و غایت حرکت انسان۲۵۰ساله.

این کتاب در مقام ذکر وقایع زندگی ائمه نیست، به نیاز و برای اثبات مدعای خود به برخی وقایع اشاره داشته است. پس خواننده کتاب نباید چنین انتظاری را توقع کند. شیرینی بیان وقایع تاریخی و شیوایی تحلیل‌ها، کتاب را برای استفاده طیف وسیعی از علاقه‌مندان به شناخت اهل‌بیت علیهم‌السلام آماده و مهیا کرده است.

به‌طور کلی مطالب این کتاب برگرفته از سخنرانی‌ها و متون دست‌نویس مقام معظم رهبری است، لذا متن کتاب در بخش‌هایی که به‌طور مستقیم از قلم معظم‌‎له استفاده شده، نسبت به سایر بخش‌ها که بیانات شفاهی ایشان است، مستلزم تأمل بیشتری از سوی خواننده محترم است.

به منظور حفظ ارتباط محتواییِ مطالب کتاب، در مواردی بسیار محدود، مطالبی که مربوط به وقایع خاصی از دوران معاصر بودند و یا ارتباط مستقیم با زمینه‌ای که در آن آورده شده‌اند نداشتند، یاحذف گردیده و یا در صورت مرتبط بودن با بخشی دیگر، به قسمت مربوطه انتقال یافته‌اند. این موارد با علامت (..) مشخص شده است.

 

در خلال متن، آیات و روایات متعددی مشاهده می‌شود که عبارات عربی آنها توسط مقام معظم رهبری آورده شده است؛ به نظر می‌رسد در پس تأکیدی که تعمّداً از سوی معظم‌له در بیان عبارات عربی ـ با توجه به زمان محدود یک جلسه سخنرانی ‌ـ مشاهده می‌شود، مقصودی ارزشمند نهفته است و آن اهتمام بیشترِ مخاطبان بر اُنس با زبان فصیح و بلیغ عربی است. آشنایی هر چه بیشتر با این زبان، منجر به بهره‌مندی کامل‌تری از هدایت قرآن کریم و روایات معصومین خواهد شد.

 

محتوای کتاب “انسان ۲۵۰ ساله” به دنبال انتقال مفهومی متعالی از مسیر و مقصد زندگی مجاهدانه ائمه است و از این رو بیش از آنکه یک کتاب تاریخیِ صِرف باشد، یک فراتحلیلِ تاریخی است؛ که به‌جای شرح و تفصیل وقایع زندگی ائمه، نگاهی کل‌گرا به زندگی هریک از معصومین با توجه به بستر تاریخی دوره مربوطه و در راستای مقصود واحدی که همه این بزرگواران دنبال می‌کردند ارائه می‌دهد. لذا آشنایی هرچه بیشتر خوانندگان محترم با تاریخ زندگی ائمه، تنفس در فضای انسان ۲۵۰ ساله را دلنشین‌تر می‌کند.

 

در پایان ذکر این نکته قابل توجه است که حجم مطالب بیان شده توسط مقام معظم رهبری درباره ابعاد مختلف زندگی ائمه، به‌ویژه درباره زندگی پیامبر اکرم، امیرالمؤمنین و امام حسین، همچنین در زمینه سیره فردیِ هر یک از معصومین، بسیار بیش از این مقداری است که در قالب کتاب “انسان ۲۵۰ساله” به چاپ رسیده است. از این رو، این کتاب می‌تواند دیباچه‌ای مفید برای ورود به معارف ناب زندگی ائمه معصومین در بیانات مقام معظم رهبری باشد.

چرا انسان ۲۵۰ ساله:

اینى که مى‌گویم ائمه یعنى همه‌ى ائمه؛ از امیرالمؤمنین تا امام عسگرى علیهم‌السلام. بنده بارها گفتم زندگى ائمه علیهم‌السلام را که دویست‌وپنجاه سال طول کشیده، زندگى یک انسان به حساب بیاوریم، یک انسان دویست‌وپنجاه ساله؛ از هم جدا نیستند «کلّهم نور واحد» هر کدام از اینها که یک حرفى زدند این حرف در حقیقت از زبان آن دیگران هم هست. هر کدام از اینها که یک کارى انجام داده‌اند، این در حقیقت کار آن دیگران هم هست. یک انسانى که دویست‌وپنجاه سال گویى عمر کرده است. تمام کارهاى ائمه در طول این دویست‌وپنجاه سال کار یک انسان با یک هدف، با یک نیت، و با تاکتیک‌هاى مختلف است.۲۳/۱/۱۳۶۴

این بزرگواران یک واحدند، یک شخصیتند. شک نمی‌شود کرد که هدف و جهت آنها یکی است. پس ما به‌جای اینکه بیاییم زندگی امام حسن‌مجتبی و امام حسین و امام سجادعلیهم‌السلام را جداگانه تحلیل کنیم -تا احیاناً در دام این اشتباه خطرناک بیفتیم که سیره‌ی این سه امام به خاطر اختلاف ظاهری با هم متعارض و مخالفند- باید یک انسانی را فرض کنیم که دویست‌وپنجاه سال عمر کرده، و در سال یازده هجرت قدم در یک راهی گذاشته و تا سال دویست‌وشصت هجری این راه را طی کرده است.

تمام حرکات این انسان بزرگ و معصوم با این دید قابل فهم و قابل توجیه خواهد بود. هر انسانی که از عقل و حکمت برخوردار باشد -ولو نه از عصمت- در یک حرکت بلندمدت، تاکتیک‌ها و اختیارهای موضعی خواهد داشت. گاهی ممکن است لازم بداند که تند حرکت کند و گاهی کند، گاهی حتی ممکن است به عقب‌نشینی حکیمانه دست بزند، اما همان عقب‌نشینی هم از نظر کسانی‌که علم و حکمت و هدف‌داری او را می‌دانند، یک حرکتِ به جلو محسوب می‌شود. با این دید، زندگی امیرالمؤمنین، زندگی امام مجتبی، زندگی حضرت اباعبدالله‌ و زندگی هشت امام دیگر -تا سال دویست‌وشصت- یک حرکت مستمر است.۲۸/۴/۱۳۶۵

ائمه ما در طول این دویست‌وپنجاه سال امامت -از روز رحلت نبى‌مکرم اسلام صلّى‌الله‌علیه‌واله تا روز وفات حضرت عسکرى، دویست‌وپنجاه سال است- خیلى زجر کشیدند، کشته شدند، مظلوم واقع شدند و جا هم دارد برایشان گریه کنیم؛ مظلومیتشان دل‌ها و عواطف را به خود متوجه کرده است؛ اما این مظلوم‌ها غلبه کردند؛ هم مقطعى غلبه کردند، هم در مجموع و در طول زمان.۳۰/۵/۱۳۸۳

زندگی سیاسی  تشکیلاتی

ائمه علیهم‌السلام وقتى که احساس کردند که اسلام رو به غربت افتاد و جامعه‌ى اسلامى تشکیل نشد، چند هدف را اهداف اصولى خود قرار دادند: یکى تبیین اسلام به شکل درست. اسلام از نظر آن کسانى که در رأس قدرت در طول این سالیان طولانى درازمدت قرار داشتند، یک چیز مزاحم بود. اسلام پیغمبر، اسلام قرآن، اسلام جنگ بدر و حنین، اسلام ضد تجمل‌پرستى، اسلام ضد تبعیض، اسلام طرفدار مستضعفان، اسلام کوبنده‌ى مستکبران به درد آن کسانى نمى‌خورْد که مى‌خواستند با ماهیت فرعونى، لباس موسوى بپوشند، با ماهیت نمرودى لباس ابراهیمى بپوشند؛ امکان نداشت. مجبور بودند اسلام را تحریف کنند، امکان نداشت که اسلام را از دل مردم، از ذهن مردم یکباره دور کنند، چون مردم مؤمن بودند، مجبور بودند اسلام را از روح و محتوا و ماهیت خودش عوض کنند و خالى کنند.

عین همان کارى که شما یادتان هست و شاهد بودید در دوران رژیم گذشته نسبت به مظاهر اسلامى انجام مى‌گرفت. در رژیم گذشته با تظاهرات اسلامى مخالفت نمى‌شد، اما با معناى اسلام و با روح اسلام چرا، با جهاد اسلام چرا. با امربه‌معروف و نهى‌ازمنکر اسلام چرا، با بیان حقایق اسلامى چرا، اما با ظواهر اسلامى که به گاو و گوسفند آنها صدمه‌اى نزند مخالفت نمى‌شد.

این درد بزرگ جامعه‌ى ما، جامعه‌ى اسلامى در طول قرن‌هاى اول بود، ائمه علیهم‌السلام این را مى‌دیدند، احساس مى‌کردند که میراث ارزشمند پیغمبر، یعنى احکام اسلامى که باید براى طول تاریخ بماند و انسان‌ها را در تمام ادوار تاریخ هدایت بکند دست‌خوش تحریف شده، یکى از هدف‌هاى ائمه که خیلى هم مهم بود، تبیین درست اسلام و تفسیر حقیقى قرآن و افشاگرى تحریف‌ها و تحریف‌کننده‌ها بود.

نگاه کنید در کلمات ائمه‌علیهم‌السلام مى‌بینید آنچه که گفته شده، در موارد بسیارى ناظر به آن چیزهایى است که به نام اسلام، علما و فقها و محدثین وابسته‌ى به دستگاه‌هاى حکومت و دربارهاى سلطنتى گفته بودند آنها را رد مى‌کردند و حقایق را بیان مى‌کردند؛ این یک هدف اصلى و بزرگ براى ائمه که تبیین احکام اسلامى بود؛ این یک.

خب، خود همین کار یک ماهیت سیاسى دارد. امروز که در بعضى از کشورهاى اسلامى، بعضى از قلم به مزدها و نویسندگان مزدور و عالمان مأجور از طرف دستگاه‌ها کتاب مى‌نویسند، تا ایجاد تفرقه‌ى بین مسلمان‌ها بکنند، یا چهره‌ى برادران مسلمان خودشان را زشت نشان بدهند، اگر در این کشورها یک نویسنده‌ى آزادمنش پیدا بشود که کتابى بنویسد و درباره‌ى وحدت اسلامى و درباره‌ى برادرى بین جماعات اسلامى در آن قلم‌فرسائى کند، این کار یک کار سیاسى است در حقیقت؛ ضد دستگاههاى حاکم است. ائمه یکى از قلم‌هاى درشت فعالیت‌هایشان این بود، احکام اسلامى را که بیان مى‌کردند معنایش این نبود که احکام اسلامى در آن روز، در جامعه‌ى اسلامى گفته نمى‌شد. چرا، حدیث وجود داشت، حکم اسلامى بیان مى‌شد، آنچه بیان نمى‌شد تفسیر و تبیین درست اسلام در همه‌ى شؤون و امور جامعه‌ى اسلامى بود که ائمه علیهم‌السلام مى‌خواستند جلو این را بگیرند؛ این یک کار که از کارهاى مهم ائمه علیهم‌السلام بود.

کار مهم دیگر تبیین مسأله‌ى امامت بود. امامت یعنى زمامدارى جامعه‌ى اسلامى. مسأله‌ى عمده‌اى که براى مسلمان‌ها، آن روز روشن نبود و عملاً و از لحاظ تئورى دچار تحریف شده بود، مسأله‌ى امامت بود. مسأله‌ى امامت براى مردم روشن نبود. مردم خیال مى‌کردند که امام مسلمین و حاکم جامعه‌ى اسلامى مى‌تواند با این گناهان ( اشاره به حکومت یزید)، با این خلاف‌ها، با این ظلم‌ها، با این اعمالى که برخلاف صریح قرآن و اسلام هست آمیخته و آلوده باشد، براى مردم مسأله‌ى مهمى نبود.

اگر ائمه علیهم‌السلام غیر از این دو تا کارى که گفتم هیچ کار دیگر نداشتند کافى بود که ما بگوئیم زندگى ائمه از اول تا به آخر یک زندگى سیاسى است. آن جایى که تفسیر هم مى‌گویند، بیان معارف اسلامى را هم مى‌کنند در حقیقت یک عمل سیاسى انجام مى‌دادند. آن جایى هم که درباره‌ى خصوصیات امام حرف مى‌زنند باز یک عمل سیاسى دارند انجام مى‌دهند. یعنى ائمه تعلیماتشان اگر در همین دو خصوصیت، دو عنوان و دو موضوعى که گفتم خلاصه هم مى‌شد، باز ائمه زندگى‌شان یک زندگى سیاسى بود، اما به این هم اکتفا نمى‌کردند.

علاوه‌ى بر همه‌ى اینها ائمه علیهم‌السلام حداقل از دوران امام حسن مجتبى به بعد یک حرکت زیرزمینىِ همه‌جانبه‌ى سیاسى و انقلابى را به قصد قبضه کردن حکومت، شروع کرده بودند. هیچ شکى باقى نمى‌ماند براى کاوشگر زندگى ائمه که ائمه علیهم‌السلام این حرکت را داشتند. آنى که من عرض مى‌کنم ناشناخته است، این نکته‌ى قضیه است که متأسفانه در کتاب‌هایى که در زندگى ائمه نوشته شده، درباره‌ى زندگى امام صادق، در زندگى موسى‌بن‌جعفر، در زندگى بسیار از ائمه‌ى دیگر این نکته معرفى نشده است. اینى که ائمه علیهم‌السلام یک حرکت سیاسى تشکیلاتى وسیع و گسترده را انجام مى‌دادند با اینکه این همه شواهد وجود دارد، این ناگفته مانده و ذکر نشده و این مشکل عمده‌ى فهم زندگى ائمه علیهم‌السلام است. حقیقت این است که ائمه این کار را شروع کردند.

اگر این حرکت مبارزه‌جویانه‌ى سرسخت ائمه علیهم‌السلام در طول این دویست‌وپنجاه سال نبود بدانید که قلم به مزدها و زبان به مزدهاى دوران بنى‌امیه و بنى‌عباس اسلام را تدریجاً آن‌قدر عوض مى‌کردند و مى‌کردند که بعد از گذشتن یکى دو قرن از اسلام هیچ چیز باقى نمى‌ماند. یا قرآنى نمى‌ماند، یا قرآن تحریف شده‌اى مى‌ماند. این پرچم‌هاى سرافراز، این مشعله‌هاى نورافشان، این مناره‌هاى بلند بود که در تاریخ اسلام ایستاد و شعاع اسلام را آن‌چنان پرتوافکن کرد که تحریف‌کنندگان و کسانى که مایل بودند در محیط تاریک، حقایق را قلب کنند آن تاریکى را نتوانستند به دست بیاورند.۲۳/۱/۱۳۶۴

اگر کسى تصور کند که ائمه‌ى هشت گانه -از امام سجاد تا امام عسگرى علیهم‌السلام- فقط به ذکر احکام دین یا معارف دین پرداخته‌اند و مبارزه‌ى سیاسى به شکل‌هاى متناسب با زمانشان نداشته‌اند، حتماً غور کافى را در زندگى این بزرگواران نکرده است. آن‌طورى که از حالات آن بزرگواران به وضوح بر مى‌آید، و اساساً معناى امامت در اسلام و فلسفه‌اى که شیعه براى امامت قائل است، جز این را هم به هیچ‌وجه قبول نمى‌کند و سازگار نیست؛ و ما اگر دلیل روشنى هم بر مبارزه‌ى ائمه نمى‌داشتیم، باید معتقد بودیم که ما خبر نداریم، به ما نرسیده؛ آن بزرگواران مبارزه مى‌کردند. و نمى‌شود ما معناى امامت را آنچنان که در فرهنگ اسلام -نه فقط فرهنگ شیعه- وجود دارد بدانیم و به آن معتقد باشیم، و درعین‌حال قبول کنیم که صدوپنجاه سال مثلاً یا بیشتر ائمه علیهم‌السلام در خانه‌ها نشسته‌اند، دست روى دست گذاشته‌اند؛ فقط دل را به این خوش کرده‌اند که احکام قرآن را و معارف اسلامى را بیان کنند، و مبارزه‌ى سیاسى نداشتند؛ چنین چیزى به هیچ‌وجه درست نیست.

البته وقتى مى‌گوئیم ائمه مبارزه مى‌کردند، باید این را بدانیم که مبارزه در هر زمانى به شکل خاصى است. گاهى مبارزه با کار فرهنگى است، کار علمى است، گاهى با کار سیاسى است، گاهى با تشکّل و تحزّب است، ایجاد سازماندهى است؛ گاهى با کارهاى خونین و فعالیت‌هاى جنگى و نبرد آشکار است، و هر زمانى مبارزه به نحوى است. البته این را هم باز به خاطر داشته باشیم که کار فرهنگى همیشه مبارزه نیست. آن کسانى که معتقدند ائمه به کار فرهنگى فقط مشغول بودند، حرفشان با این حرفى که ما مى‌گوئیم تفاوت دارد. ما همان کار فرهنگى را هم در شکل حقیقى یک مبارزه معتقدیم، و آن را در زندگى ائمه علیهم‌السلام مشاهده کردیم که این در ملاحظه و بیان زندگى هر یک از ائمه علیهم‌السلام به نحوى آشکار است. و بنده این نکته را مورد تأکید قرار دادم همواره، که ما زندگى ائمه علیهم‌السلام را باید زندگى یک انسان بدانیم. زندگى‌اى که دویست‌وپنجاه سال ادامه پیدا کرد -یعنى از سال دهم هجرت تا سال دویست‌وشصت هجرت- دویست‌و پنجاه سال زندگى ائمه علیهم‌السلام مستمراً بر همین روال بود. مثل اینکه یک فرد، یک انسان یک راه دویست‌وپنجاه ساله‌اى را طى مى‌کند، و هر بخشى از راه و هر زمانى از زمان‌ها یک اقتضائى دارد.۹/۵/۱۳۶۶