خانه » گفتگو » گسل‌های اجتماعی؛ نمودارهای فروپاشی

گسل‌های اجتماعی؛ نمودارهای فروپاشی

محمود فروزبخش، معاون پژوهش خانه انقلاب اسلامی اصفهان در گفت‌وگو با سیناپرس اصفهان با بیان اینکه “پیش از هر چیز باید مشخص کنیم که مراد ما از “فروپاشی” یا “اضمحلال” چیست؟” اظهار داشت: “فروپاشی” مد نظر ما به این معنا نیست که نظام حاکم پس از آن سرنگون شود، بلکه مراد ما از فروپاشی مانند یک قله عظیم است که تا به امروز تنها قله آن آشکار بوده است، اما هر چه که می‌گذرد، با کاهش سطح آب بخش‌هایی دیگر از آن کوه آشکار می‌شود.

وی افزود: مطلب دیگری که به معنوان مقدمه باید تذکر داده شود آن است که انقلاب نیاز به ارکانی مانند ایدئولوژی، رهبری و ایده نهائی دارد، اما هنگامی‌که ما از فروپاشی صحبت می‌کنیم، دیگر هیچ نیازی به اندیشه و فکر نداریم و دیگر صحبت از عصبیت و انگیزه شدید در میان نیست. بلکه ما با نوعی از پاشیدگی و بی نظمی مواجه هستیم که اساسا مدیریتی ندارند و قرار نیست نقطه مشخصی را نشان دهد.

فروزبخش ادامه داد: ممکن است اینجا گفته شود پس این مسئله اساسا جدی نیست. در جواب باید گفت فروپاشی لازم ندارد که از جنس جدی باشد و همان گونه که شوخی است باید آن را جدی گرفت. فروپاشی یا اضمحلال در ذات خود بی نظم است و از بلاتکلیفی مردمان می‌گوید. با این اوصاف کسی نمی‌تواند از یک جنبش یا نهضت سخن بگوید، اما فروپاشی در ذات خود باید دوستداران یک حاکمیت را به تفکر وادارد.

معاون پژوهش خانه انقلاب اسلامی اصفهان با طرح این پرسش که “همه باید از خود بپرسیم که ریشه این اضمحلال در کجاست؟” عنوان کرد: با اندکی تفکر متوجه می شویم که ریشه این فروپاشی در نادیده انگاشتن دو دسته از شکاف هاست. نخست شکاف‌های اقتصادی خود را نمایان می‌کند و جامعه را دچار نارضایتی می‌سازد و سپس شکاف‌های فرهنگی به خصوص در شهرهای بزرگ، می تواند به آن نارضایتی ها قوام ببخشد.

فروزبخش با بیان اینکه “اختلاف میان فقیر و غنی از یک سو و نادیده گرفته شدن شیوه هایی از سبک زندگی مدرن از طرف دیگر، باعث می‌شود ایجاد گسست میان جریان حاکم و بخش های از مردم شده” اظهار داشت: این شکاف در ادامه زمان، خود را بیش از پیش نشان می دهد یا به عبارتی آن کوه عظیم مخفی بیشتر خود را نشان می دهد. موثرتر شدن اثر این گسست‌ها همان نمودارشدن فروپاشی است. طبیعتا اختلافات دیگر از جنس زیست محیطی، قومی، جناحی و … بر شدت معضلات پیشین می افزاید.

وی عنوان کرد: چرا در برخی وقایع که مشکلات اقتصادی سنگین تر هم بوده است، تحمل و همراهی مردمی بیشتر بوده است؟ دقت داشته باشیم که تحمل و همراهی مردمی با امر مرکزی حکومت و سنت نسبت وسیعی با ماجرای ارتباط انسانی در آن جامعه دارد. جامعه ای را فرض کنید که سرمایه اجتماعی آن نسبت به گذشته کاهش یافته است و اعتماد عمومی تنزل یافته است، یعنی هم اعتماد مردم به یکدیگر ضربه خورده و هم اعتاد به گزاره‌هایی که ا ز طرف حکومت مرکزی صادر می‌شود.

معاون پژوهش خانه انقلاب اسلامی اصفهان  خاطر نشان کرد: واضح است که آسیب پذیری این جامعه در تنگناهای اقتصادی بیشتر است. اگر جامعه ای بتواند با ارجاع به لایه های هویتی بنیادین خود حدی از الفت قلبی و انسجام اجتماعی را ایجاد کند می‌تواند از مسیر سنگلاخ مشکلات عبور کند، اما جامعه‌ای که نظام روابط انسانی در آن ضربه دیده است، در برابر پدیده فروپاشی لطمه‌پذیرتر است.